Το Καλοκαίρι που τα Φράγματα Δεν Άδειασαν: Η Κύπρος Κλείνει τη Σεζόν με Δυόμισι Φορές το Περσινό Νερό

Η Κύπρος κλείνει το καλοκαίρι με 111.0 εκατ. κ.μ. στα κύρια φράγματα — 38.2% της χωρητικότητας και δυόμισι φορές περισσότερο νερό από πέρυσι. Η ανάκαμψη όμως δεν οφείλεται μόνο στη βροχή: φέτος τα φράγματα άδειασαν πιο αργά από κάθε άλλη χρονιά που είχε πραγματικά νερό να χάσει. Τα δεδομένα τριάντα εννέα ετών δείχνουν ότι η ανάκαμψη είναι υπαρκτή. Δείχνουν επίσης ότι ο φετινός Αύγουστος είναι απολύτως συνηθισμένος.

Την τελευταία εβδομάδα του καλοκαιριού η Κύπρος συνηθίζει να κοιτάζει τους ταμιευτήρες της και να μορφάζει. Φέτος μπορεί να τους κοιτάξει με ηρεμία.

Σύμφωνα με το δελτίο του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων στις 24 Αυγούστου, τα 18 κύρια φράγματα του νησιού συγκρατούν 111.0 εκατ. κ.μ. — το 38.2% της χωρητικότητας. Την ίδια εβδομάδα πέρυσι είχαν 43.6 εκατ. κ.μ., δηλαδή 15.0%. Μέσα σε δώδεκα μήνες το απόθεμα αυξήθηκε κατά 67.4 εκατ. κ.μ., δηλαδή 2.55 φορές — η έκτη μεγαλύτερη ετήσια μεταβολή στο απόθεμα τέλους Αυγούστου από το 1988, όταν ξεκίνησαν οι καταγραφές.

Ή, πιο ωμά: σήμερα, στο ξηρότερο σημείο της χρονιάς, τα φράγματα της Κύπρου έχουν περισσότερο νερό απ' ό,τι είχαν την πιο υγρή μέρα ολόκληρου του 2025. Το περσινό ανώτατο ήταν 77.4 εκατ. κ.μ., στις 15 Ιανουαρίου. Το σημερινό νούμερο είναι 43% ψηλότερα — κι ας βρίσκεται το απόθεμα ακριβώς σήμερα στο ετήσιο χαμηλό του.

Η χρονιά κύλησε απότομα, ευτυχώς προς τα πάνω: 27.4 εκατ. κ.μ. στις 5 Ιανουαρίου, η χαμηλότερη μέτρηση από τον Φεβρουάριο του 2009, 123.4 εκατ. κ.μ. στις 4 Ιουνίου και 111.0 εκατ. κ.μ. σήμερα.

Αυτό που δεν πρόσεξε κανείς

Τη σύγκριση με πέρυσι θα τη γράψουν όλοι. Πιο ενδιαφέρον είναι το τι έγινε αφότου σταμάτησαν οι βροχές.

Από τις 15 Ιουνίου ως τις 24 Αυγούστου τα φράγματα έχασαν 12.0 εκατ. κ.μ. — το 9.8% όσων είχαν. Είναι η τρίτη ηπιότερη καλοκαιρινή πτώση σε τριάντα εννέα χρόνια· πιο ήπια ήταν μόνο το 2019 και το 2020. Ο ρυθμός: 0.171 εκατ. κ.μ. την ημέρα.

Βάλτε αυτόν τον ρυθμό δίπλα σε κάθε άλλη χρονιά και προκύπτει κάτι ασυνήθιστο. Από τα είκοσι επτά καλοκαίρια μετά το 1988 που ξεκίνησαν με 100 εκατ. κ.μ. και πάνω, το 2026 ξόδεψε νερό πιο αργά απ' όλα. Πιο αργά έχασαν μόνο το 2008 και το 1998 — αλλά μόνο επειδή δεν είχε μείνει σχεδόν τίποτα να χαθεί: τον Αύγουστο του 2008 τα φράγματα του νησιού είχαν πέσει στα 18.8 εκατ. κ.μ..

Μέσα στο καλοκαίρι το απόθεμα έφευγε κατά μέσο όρο 171.000 m³ την ημέρα — γύρω στα 1.983 λίτρα το δευτερόλεπτο. Πέρυσι, το ίδιο διάστημα, έφευγαν 2.630 λίτρα το δευτερόλεπτο. Το νησί αδειάζει 25% πιο αργά απ' ό,τι πριν από έναν χρόνο.

Δύο πράγματα το εξηγούν.

Το καλοκαίρι δεν ήταν ξηρό. Η εισροή σε Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο έφτασε τα 4.77 εκατ. κ.μ. — το δεύτερο πιο υγρό καλοκαίρι σε έντεκα χρόνια, μετά την εξαιρετική σεζόν 2018/19. Μόνο η γραμμή «Αύγουστος–Σεπτέμβριος», με 0.59 εκατ. κ.μ., είναι ήδη η υψηλότερη σε αυτόν τον πίνακα των έντεκα ετών — κι ο Σεπτέμβριος δεν έχει καν αρχίσει. Στο δεύτερο μισό του Αυγούστου σημειώθηκε μάλιστα και αισθητό επεισόδιο: από τις 13 ως τις 24 μπήκαν 0.38 εκατ. κ.μ., σχεδόν όλα στον Κούρη. Το να μπαίνει νερό σε κυπριακό φράγμα στα μέσα Αυγούστου δεν είναι καθόλου συνηθισμένο.

Και η κορύφωση ήρθε απίστευτα αργά. Το απόθεμα έπιασε το εποχιακό του ανώτατο μόλις στις 4 Ιουνίου. Από τα τριάντα επτά χρόνια στα οποία τα φράγματα όντως ξαναγέμισαν, μόνο ένα ακόμη γέμιζε τον Ιούνιο: το 2009. Τα υπόλοιπα τριάντα πέντε είχαν κορυφωθεί ως το τέλος Μαΐου, και ο συνηθέστερος μήνας κορύφωσης είναι ο Απρίλιος. Τα φράγματα έπαιρναν ακόμη νερό τη στιγμή που σε μια κανονική χρονιά η πτώση μετράει ήδη δύο μήνες — κι όσο πιο σύντομη η περίοδος της πτώσης, τόσο πιο ρηχή βγαίνει.

(Μια σημείωση για την ακρίβεια: πριν από το 2014 οι μετρήσεις γίνονταν δύο φορές τον μήνα, την 1η και τη 15η. Γι' αυτό οι κορυφώσεις συγκρίνονται τίμια μόνο ανά μήνα, όχι ανά ημερομηνία.)

Και τώρα το κρύο ντους

Τίποτα από αυτά δεν κάνει το 2026 καλή χρονιά. Απλώς μια συνηθισμένη.

Τα 111.0 εκατ. κ.μ. είναι 6.5 εκατ. κ.μ. κάτω από τον μέσο όρο των τριάντα εννέα ετών για το τέλος Αυγούστου, που είναι 117.5 εκατ. κ.μ., δηλαδή 40.4%. Ανάμεσα σε όλες τις χρονιές από το 1988, το 2026 βγαίνει εικοστό πρώτο στα τριάντα εννέα — στη μέση της λίστας, ελαφρώς προς την ξηρή πλευρά. Είναι το καλύτερο τέλος καλοκαιριού από το 2023, μόνο που το 2023 έκλεισε τη σεζόν στα 165.8 εκατ. κ.μ., κατά 50% περισσότερα από σήμερα.

Η σύγκριση αντέχει και στην προφανή ένσταση. Βγάλτε τους ταμιευτήρες που κατασκευάστηκαν μετά το 1988 — τον Κανναβιού και τα τρία φράγματα εμπλουτισμού — και το αντίστοιχο μέγεθος πέφτει στα 103.1 εκατ. κ.μ., έναντι αντίστοιχου μέσου όρου 112.6 εκατ. κ.μ.. Το συμπέρασμα δεν αλλάζει.

Το νερό βρίσκεται στα λάθος φράγματα

Η ανάκαμψη ήταν εξάλλου πολύ άνιση — και ευνόησε ακριβώς τους ταμιευτήρες που μετράνε λιγότερο.

Τα μικρά ορεινά φράγματα είναι σχεδόν γεμάτα: ο Καλοπαναγιώτης στο 99.4%, το Κλήρου-Μαλούντα στο 91.1%, η Σόλεα στο 89.9%, ο Ταμασσός στο 87.1%, ο Ξυλιάτος στο 83.6% και η Βυζακιά στο 80.5% — που πέρυσι τέτοια εποχή ήταν στο 0.7%. Και τα έξι μαζί συγκρατούν περίπου 11 εκατ. κ.μ..

Το σύστημα του Νότιου Αγωγού, που αντιστοιχεί στο 65% της χωρητικότητας της χώρας, βρίσκεται στο 35.7%.

Ο Κούρης και ο Ασπρόκρεμμος από μόνοι τους κρατούν το 55% του νερού που έχουν όλοι οι ταμιευτήρες του νησιού. Ο Κούρης είναι στο 39.4%, ο Ασπρόκρεμμος στο 38.4%. Αυτά τα δύο νούμερα, κι όχι το 99.4% του Καλοπαναγιώτη, κρίνουν πώς θα είναι το επόμενο καλοκαίρι.

Μια γωνιά του νησιού, πάλι, δεν πήρε σχεδόν τίποτα.

Η Άχνα, στο 1.3%, είναι ο μόνος ταμιευτήρας της Κύπρου με λιγότερο νερό απ' ό,τι πριν από έναν χρόνο. Γεμίζει με μεταφορά νερού και όχι από τη δική της λεκάνη απορροής, οπότε η στάθμη της δείχνει πώς κατανέμεται το νερό, όχι πόσο έβρεξε. Κι όμως, στο τέλος του πιο υγρού χειμώνα εδώ και χρόνια, παραμένει ουσιαστικά άδεια.

Ο Αύγουστος δεν είναι ο πάτος

Ένα τελευταίο πράγμα αξίζει να ειπωθεί: η εποχή που όλοι θεωρούν χαμηλότερο σημείο δεν είναι το χαμηλότερο σημείο.

Οι ταμιευτήρες της Κύπρου δεν πιάνουν πάτο τον Αύγουστο, αλλά στα τέλη Νοεμβρίου ή τον Δεκέμβριο — έπειτα από δύο ακόμη μήνες κατανάλωσης και πριν από τις πρώτες σοβαρές βροχές. Τα τελευταία έντεκα χρόνια, από την αρχή Σεπτεμβρίου ως το ετήσιο ελάχιστο, το νησί έχανε ακόμη 13.7 έως 32.2 εκατ. κ.μ., κατά μέσο όρο 21.9 εκατ. κ.μ..

Αν το εφαρμόσουμε στο σημερινό νούμερο, η Κύπρος οδεύει προς ελάχιστο γύρω στα 89 εκατ. κ.μ. — περίπου 31% — στα τέλη Νοεμβρίου.

Κι αυτός είναι, τελικά, ο αριθμός που μετράει. Τον περασμένο χειμώνα το νησί έπιασε πάτο στα 26.9 εκατ. κ.μ.. Το ερχόμενο υδρολογικό έτος θα ανοίξει με πάνω από τριπλάσιο περιθώριο ασφαλείας απ' ό,τι το προηγούμενο.

Το περιθώριο είναι υπαρκτό, και πριν από έναν χρόνο δεν υπήρχε. Περιθώριο όμως δεν σημαίνει λύση: στα βασικά τίποτα δεν άλλαξε, περίπου το 60% του νερού των φραγμάτων εξακολουθεί να πηγαίνει στη γεωργία, κι ένας γενναιόδωρος χειμώνας δεν σβήνει τέσσερις ξηρούς. Το τι θα γίνει μετά τον Νοέμβριο το κρίνει η βροχή — και τον Αύγουστο κανείς δεν το έχει μαντέψει ποτέ.

Συγγραφέας: Vladimir Bugay, δημιουργός του Fragmata Δεδομένα: Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων Κύπρου, δελτίο 24ης Αυγούστου 2026. Όλα τα μεγέθη αφορούν τα 18 κύρια φράγματα (χωρητικότητα 290.804 εκατ. κ.μ.), χωρίς τους ταμιευτήρες εμπλουτισμού· το σύνολο και των 21 ταμιευτήρων εκείνη την ημερομηνία είναι 119.3 εκατ. κ.μ., 39.8%. Οι ετήσιες συγκρίσεις χρησιμοποιούν τη μέτρηση που είναι πλησιέστερη στην ίδια ημερολογιακή ημέρα κάθε έτους, οπότε το «πέρυσι» είναι το δελτίο της 25ης Αυγούστου 2025. Ιστορική σειρά 1988–2026 από το δικό μας σύνολο δεδομένων. Οι στάθμες ενημερώνονται καθημερινά στο fragmata.info.