Φράγμα Ταμασός

Το φράγμα Ταμασού είναι ένα μικρό φράγμα εμπλουτισμού υδροφορέων στις βόρειες πλαγιές του Τροόδους, στην Κύπρο, που φράζει τον άνω ρου του Πεδιαίου — του μακρύτερου ποταμού του νησιού με μήκος περίπου 100 χιλιομέτρων, τον οποίο οι Βενετοί εξέτρεψαν γύρω από τη Λευκωσία το 1576. Ολοκληρώθηκε το 2002 και είναι μια υβριδική ανάχωση 34 μέτρων, που συνδυάζει χώμα εκεί όπου χρειάζεται στεγανός πυρήνας και λιθορριπή εκεί όπου μετρούν η αντοχή και η στράγγιση, με χωρητικότητα περίπου 2,8 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων. Πήρε το όνομά του από το αρχαίο βασίλειο της Ταμασού, σημαντικό κέντρο εξόρυξης χαλκού στην αρχαιότητα, τα ερείπια του οποίου βρίσκονται εκεί κοντά.

Σε αντίθεση με τους μεγάλους υδατικούς ταμιευτήρες του νησιού, ο Ταμασός δεν χτίστηκε ποτέ για να τροφοδοτεί απευθείας τις βρύσες. Ανήκει σε μια τριάδα φραγμάτων εμπλουτισμού — μαζί με την Κλήρου-Μαλούντα και τη Σολέα — που κατασκευάστηκαν αυτόν τον αιώνα για να αναπληρώνουν τους υδροφορείς βόρεια του Τροόδους, οι οποίοι εξυπηρετούν την ευρύτερη περιοχή της Λευκωσίας. Συγκρατώντας τις χειμερινές απορροές και απελευθερώνοντάς τες σταδιακά, το φράγμα αφήνει το νερό να διηθηθεί στο έδαφος αντί να χαθεί στη θάλασσα — το «καταθέτει» ουσιαστικά υπόγεια, εκεί όπου δεν το φτάνει η εξάτμιση. Σε ένα νησί που χάνει σχεδόν δύο μέτρα βάθους ανοιχτού νερού στην ατμόσφαιρα κάθε χρόνο, η υπόγεια αποθήκευση είναι συχνά το πιο έξυπνο θησαυροφυλάκιο.

Ανάμεσα στα 21 φράγματα που παρακολουθεί το Fragmata, ο Ταμασός είναι από τα νεότερα και τα μικρότερα — αλλά σε μια καλή χρονιά η μικρή του λεκάνη γεμίζει γρήγορα, και οι εκροές του συντηρούν αθόρυβα πηγάδια και γεωτρήσεις πολύ πιο κάτω.