Φράγμα Ξυλιάτου

Το φράγμα Ξυλιάτου είναι ένα μικρό λιθόρριπτο φράγμα στην επαρχία Λευκωσίας της Κύπρου, χτισμένο στο ρέμα της Λαγουδεράς, λίγο πιο πάνω από το χωριό Ξυλιάτος, στις βόρειες πλαγιές του Τροόδους. Ολοκληρώθηκε το 1982, έχει ύψος 42 μέτρα και συγκρατεί ταμιευτήρα χωρητικότητας 1,43 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων. Μαζί με τη Βυζακιά και τον Καλοπαναγιώτη αποτελεί τη μικρή ομάδα φραγμάτων που κατατάσσονται στην περιοχή Λευκωσίας στο δίκτυο παρακολούθησης του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων.

Το νερό του ταμιευτήρα εξυπηρετεί την άρδευση και τις τοπικές ανάγκες της γύρω κοιλάδας, όμως ο Ξυλιάτος είναι τουλάχιστον εξίσου γνωστός για το τοπίο του όσο και για το νερό του. Το φράγμα βρίσκεται μέσα σε προστατευόμενη περιοχή Natura 2000 με πευκόφυτους πρόποδες, και η λίμνη που δημιούργησε έχει γίνει ένας από τους πιο αγαπημένους χώρους πικνίκ και φύσης της Κύπρου. Ένα περιπατητικό μονοπάτι περιτρέχει τον ταμιευτήρα, ενώ ο χώρος προσελκύει παρατηρητές πουλιών, οικογένειες και πεζοπόρους όλο τον χρόνο — σπάνιο παράδειγμα φράγματος εν λειτουργία που είναι ταυτόχρονα δημοφιλής εξοχικός προορισμός.

Ως λιθόρριπτη ανάχωση, το φράγμα στηρίζεται σε μάζα συμπυκνωμένης χονδρόκοκκης πέτρας για τη σταθερότητά του, σε συνδυασμό με ξεχωριστό στεγανωτικό στοιχείο που συγκρατεί το νερό. Η μικρή ορεινή λεκάνη απορροής του γεμίζει γρήγορα στους υγρούς χειμώνες και αδειάζει σταδιακά τη θερινή περίοδο — ένας ρυθμός τυπικός για τους ταπεινούς ταμιευτήρες που είναι σκορπισμένοι στους πρόποδες του Τροόδους.